Het idee in één alinea
Het geluid van de spreker gaat vanaf een laptop of telefoon naar ChurchTranslate. Daar wordt de gesproken tekst herkend, vertaald en opnieuw uitgesproken door een AI-stem. Bezoekers scannen een QR-code, kiezen hun taal en luisteren met een oortje mee. Op hun scherm lopen ondertitels mee. De vertaling loopt een paar seconden achter de spreker aan, net zoals bij een tolk die simultaan vertaalt.
Wie doet wat?
Bij een vertaalde dienst zijn drie partijen betrokken, en elk heeft een eigen, overzichtelijke taak.
| Wie | Wat ze doen | Wat ze nodig hebben |
|---|---|---|
| De technicus | Start de uitzending, kiest de geluidsbron, houdt het niveau in de gaten | Laptop of telefoon met browser, bij voorkeur aangesloten op de mengtafel |
| De spreker | Preekt, bidt en doet mededelingen zoals altijd | Niets extra, wel een goede microfoon |
| De bezoeker | Scant de QR-code, kiest een taal, luistert of leest mee | Smartphone met browser, oortjes, wifi of mobiele data |
De spreker hoeft dus niets te leren of te installeren. Wel helpt het als hij of zij rustig en duidelijk spreekt, zeker bij namen en bijbelteksten. Daarover meer in bijbelse namen en termen.
Wat er technisch gebeurt
Het is handig om grofweg te weten wat er onder de motorkap gebeurt, al hoef je het niet te begrijpen om het te gebruiken.
- Opnemen. De uitzendstudio in de browser pakt het geluid van de gekozen invoer: een USB-audio-interface met het signaal van de mengtafel, een losse microfoon of de microfoon van de laptop.
- Versturen. Het geluid gaat live via de eigen audioserver van ChurchTranslate naar de vertaalstap.
- Herkennen en vertalen. Google's Gemini (de betaalde API) herkent de spraak, vertaalt de zinnen en maakt er een gesproken vertaling van. De taal van de spreker staat ingesteld, standaard Nederlands.
- Afspelen. Iedere luisteraar krijgt de vertaalde stem en de ondertiteling in de gekozen taal. Een taal kost alleen credits zolang er iemand naar luistert.
- Bewaren als tekst. Na de dienst staat het transcript in het archief van de kerk. Geluidsopnames worden niet bewaard.
Welke talen?
Bezoekers kunnen kiezen uit elf talen: Engels, Noors, Oekraïens, Pools, Roemeens, Spaans, Frans, Duits, Portugees, Arabisch en Nederlands. De kerk bepaalt in de instellingen welke van die talen zichtbaar zijn. Zo hoeft een bezoeker niet door een lange lijst te scrollen als er in jouw gemeente alleen Engels en Pools nodig is.
De spreker hoeft geen Nederlands te spreken, maar moet wel een van dezelfde elf talen spreken: de technicus kiest de taal van de spreker uit die lijst. De technicus stelt de taal van de spreker in en kan die tijdens de dienst met één tik omzetten. Komt er een buitenlandse gastspreker die in het Engels preekt, dan zet je de sprekerstaal op Engels en kiezen Nederlandse kerkgangers zelf voor de Nederlandse vertaling.
Het geluid: het belangrijkste onderdeel
De kwaliteit van de vertaling hangt voor een groot deel af van het geluid dat binnenkomt. Een AI die een galmende kerkzaal hoort, met hoestende mensen en een orgel op de achtergrond, maakt meer fouten dan een AI die een schoon signaal van de preekmicrofoon krijgt. De beste bron is daarom bijna altijd de mengtafel.
In de praktijk betekent dat: een aux- of opnameuitgang van de mengtafel, via een eenvoudige USB-audio-interface, naar de laptop van de technicus. In de uitzendstudio kies je die interface als invoer, en met de niveaumeter en de versterkingsknop stel je het volume af. Heb je geen mengtafel, dan kan een microfoon dicht bij de spreker ook. Een telefoon midden in de zaal is een noodoplossing. Alle details staan in geluid aansluiten.
De QR-code en de luisterpagina
Iedere gemeente heeft een eigen luisterlink met een QR-code. Die kun je laten zien in de uitzendstudio, op de beamer zetten, printen voor bij de ingang of opnemen in het liturgieboekje. Bezoekers scannen de code met de camera van hun telefoon en komen op een pagina in de browser. Ze hoeven geen account aan te maken en niets te installeren. Voor iPhone-gebruikers is er ook een app in de App Store, maar die is niet nodig. Op Android werkt de browser.
Op de luisterpagina kiest de bezoeker een taal en hoort de vertaling. Wie liever leest, zet de vertaalde stem uit en volgt alleen de ondertiteling. Er is een leesmodus met grote letters, en wie de originele tekst ernaast wil zien, kan die aanzetten. Hoe dat er voor een bezoeker uitziet, lees je in meeluisteren met een QR-code.
Stap voor stap: zo zet je het op
- 01Registreer je gemeente
Maak via registreren een account aan, vul de naam van de kerk in, kies de taal van de spreker en de talen die bezoekers mogen kiezen.
- 02Doe de gratis proefdienst
Na het registreren heb je tien minuten gratis vertaling. Gebruik die op een doordeweekse avond met iemand die een stukje voorleest, zodat je de vertraging en de kwaliteit zelf hoort.
- 03Regel het geluid
Sluit de mengtafel aan op een laptop, of zet een microfoon dicht bij de spreker. Controleer in de uitzendstudio dat de niveaumeter beweegt als er gesproken wordt.
- 04Nodig je team uit
Werk je met een rooster van technici, nodig ze dan uit in het team. Dan kan iedereen de uitzending starten zonder een gedeeld wachtwoord.
- 05Maak de QR-code zichtbaar
Print de code voor bij de ingang, zet hem op de beamer en neem hem op in de liturgie of het welkomstkaartje.
- 06Start de uitzending
Druk voor de dienst op start. Gebruik de pauzeknop bij een lang muziekstuk of een collecte als je niets vertaald wilt hebben, en stop na de zegen.
- 07Kijk het transcript na
Na de dienst staat de tekst in het archief. Je kunt verbeteringen aanbrengen, bijvoorbeeld een naam die verkeerd herkend is.
Gaat het om de eerste keer, gebruik dan de uitgebreide checklist voor de eerste vertaalde dienst. Daarin staat ook wat je de week ervoor en op zondagochtend regelt.
Wat merk je tijdens de dienst?
Voor de mensen in de zaal verandert er weinig. Wie meeluistert, draagt een oortje en kijkt af en toe op de telefoon. De vertaling volgt de spreker met een paar seconden vertraging. Dat is te merken bij een grap of een vraag aan de gemeente: de luisteraars reageren net iets later. Bij liederen werkt het anders: muziek met zang wordt niet altijd netjes vertaald, en de meeste bezoekers zingen liever mee met een tekst op de beamer. Veel technici zetten de uitzending daarom op pauze tijdens lange muziekstukken.
Wisselt er een spreker, bijvoorbeeld een ouderling die de mededelingen doet, dan hoeft er niets te gebeuren zolang die persoon dezelfde taal spreekt en via dezelfde microfoon of mengtafel binnenkomt. Spreekt iemand een andere taal, dan zet de technicus de sprekerstaal om.
Hoe goed is AI-vertaling voor een preek?
Goed genoeg om een preek te volgen, de lijn van het betoog te begrijpen en mee te bidden. Niet foutloos. Lange zinnen, snelle spreekstijl, dialect en woordgrapjes zijn lastig. Bijbelse namen en theologische termen blijven het moeilijkste deel. ChurchTranslate houdt per taal een lijst met bekende kerkelijke termen bij en corrigeert die in de ondertiteling, maar ook dat vangt niet alles op.
Voor de meeste zondagse diensten is dat een prima balans. Voor een uitvaart in een kleine kring, een pastoraal gesprek of een situatie met juridische gevolgen kan een menselijke tolk beter zijn. De afweging staat uitgewerkt in tolk of AI-vertaling.
Wat kost het?
ChurchTranslate rekent met credits: 1 credit is 1 minuut vertaling naar 1 taal. Het aantal luisteraars maakt niet uit, en een taal kost alleen credits zolang er iemand naar luistert. Een dienst van 120 minuten naar Engels, Spaans en Oekraïens kost dus 3 × 120 = 360 credits. Het Lite-pakket kost €65 per maand en bevat 480 credits; het Compleet-pakket kost €400 per maand voor 4.320 credits. Rekenvoorbeelden en alle pakketten staan in kosten van een vertaalde kerkdienst en op de prijzenpagina.
Privacy en het transcript
Er worden geen geluidsopnames bewaard. Wel bewaart de kerk een tekstversie van elke dienst in haar eigen archief. Bezoekers kunnen na de dienst het transcript in hun taal per e-mail ontvangen; hun e-mailadres wordt na dertig dagen verwijderd. Voor de vertaling gebruikt ChurchTranslate de betaalde Gemini-API van Google. Wat dat betekent voor de AVG en wat je de gemeente vertelt, lees je in privacy en de AVG.
Meer dan techniek
Een vertaling maakt een dienst begrijpelijk, maar een gemeente wordt pas meertalig als gasten zich ook welkom voelen. Denk aan iemand die nieuwe bezoekers helpt met de QR-code, mededelingen die ook op papier in het Engels staan, en een koffiemoment waar niemand alleen staat. Ideeën daarvoor vind je in een meertalige gemeente bouwen. Voorbeelden uit de praktijk staan bij de toepassingen, zoals internationale kerken en vluchtelingen en nieuwkomers.
Ook voor buiten de kerkdienst
Wil je zelf even iets vertalen, los van een uitzending, bijvoorbeeld in een gesprek bij de koffie, dan is er direct vertalen. Dat werkt via de microfoon van je eigen telefoon of laptop, in de browser. Het staat los van de kerkdiensten van je gemeente.